ΘΕΜΑ 171ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, 74, 1-3

ΘΕΜΑ 171ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, 74, 1-3

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

 

     Διαλιπούσης δ᾽ ἡμέρας μάχη αὖθις γίγνεται καὶ νικᾷ ὁ δῆμος χωρίων τε ἰσχύι καὶ πλήθει προύχων· αἵ τε γυναῖκες αὐτοῖς τολμηρῶς ξυνεπελάβοντο βάλλουσαι ἀπὸ τῶν οἰκιῶν τῷ κεράμῳ καὶ παρὰ φύσιν ὑπομένουσαι τὸν θόρυβον. Γενομένης δὲ τῆς τροπῆς περὶ δείλην ὀψίαν, δείσαντες οἱ ὀλίγοι μὴ αὐτοβοεὶ ὁ δῆμος τοῦ τε νεωρίου κρατήσειεν ἐπελθὼν καὶ σφᾶς διαφθείρειεν, ἐμπιπρᾶσι τὰς οἰκίας τὰς ἐν κύκλῳ τῆς ἀγορᾶς καὶ τὰς ξυνοικίας, ὅπως μὴ ᾖ ἔφοδος, φειδόμενοι οὔτε οἰκείας οὔτε ἀλλοτρίας, ὥστε καὶ χρήματα πολλὰ ἐμπόρων κατεκαύθη καὶ ἡ πόλις ἐκινδύνευσε πᾶσα διαφθαρῆναι, εἰ ἄνεμος ἐπεγένετο τῇ φλογὶ ἐπίφορος ἐς αὐτήν. Καὶ οἱ μὲν παυσάμενοι τῆς μάχης ὡς ἑκάτεροι ἡσυχάσαντες τὴν νύκτα ἐν φυλακῇ ἦσαν· καὶ ἡ Κορινθία ναῦς τοῦ δήμου κεκρατηκότος ὑπεξανήγετο, καὶ τῶν ἐπικούρων οἱ πολλοὶ ἐς τὴν ἤπειρον λαθόντες διεκομίσθησαν. 

 

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.  Να μεταφραστεί το τμήμα: Γενομένης δὲ τῆς τροπῆς...ἐν φυλακῇ ἦσαν.

 Μονάδες 30

2. Με ποιον τρόπο χρονολογεί τα ιστορικά γεγονότα ο Θουκυδίδης;

Μονάδες 10

 

3. α) χρήματα, μάχη, θόρυβος, κύκλος, τροπή: Με καθεμία από τις παραπάνω λέξεις (οι οποίες είναι ομόρριζες λέξεων του κειμένου) να σχηματίσετε μία πρόταση στη νέα ελληνική γλώσσα.

Μονάδες 5

 β) Να αντιστοιχίσετε τα ομόρριζα προς τους ρηματικούς τύπους νικᾷ, διαφθαρῆναι, ἐμπιπρᾶσι, κατεκαύθη, βάλλουσαι ουσιαστικά: νικητής, διαφθορά, ἔμπρησις, καῦμα, βέλος (Α΄ στήλη) με την κατηγορία στην οποία ανήκουν (Β΄ στήλη). Μία κατηγορία περισσεύει.

Α΄ ΣΤΗΛΗ	Β΄ ΣΤΗΛΗ
1. νικητὴς	α) ενέργεια ή κατάσταση
2. διαφθορὰ	β) όργανο ή μέσο ενέργειας
3. ἔμπρησις	γ) τόπος
4. βέλος	δ) αποτέλεσμα ενέργειας
5. καῦμα	ε) πρόσωπο που ενεργεί

Μονάδες 5

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. Κι όταν έγινε υποχώρηση αργά το απόγευμα, επειδή οι ολιγαρχικοί φοβήθηκαν μήπως με τον πρώτο αλαλαγμό οι δημοκρατικοί, αφού επιτεθούν, κυριεύσουν τον ναύσταθμο και τους σκοτώσουν, πυρπολούν τα σπίτια που ήταν γύρω από την αγορά και τα σπίτια με πολλά διαμερίσματα, για να μην υπάρχει δρόμος, χωρίς να λυπούνται ούτε δικό τους ούτε ξένο (σπίτι), ώστε και πολλά εμπορεύματα των εμπόρων κατακάηκαν και η πόλη κινδύνευσε ολόκληρη να καταστραφεί, αν φυσούσε άνεμος τη φωτιά με κατεύθυνση προς αυτήν. Κι αυτοί, αφού σταμάτησαν τη μάχη, καθώς και τα δύο στρατόπεδα απείχαν από πολεμικές ενέργειες, τη νύχτα βρίσκονταν σε επιφυλακή.

 

2. Στην προσπάθεια του Θουκυδίδη για χρονολογική ακρίβεια στην έκθεση των γεγονότων οι δυσκολίες ήταν μεγάλες. Οι ελληνικές πόλεις - κράτη δεν είχαν ενιαίο χρονολογικό σύστημα, ούτε είχαν κοινές ονομασίες για τους μήνες του σεληνιακού έτους. Η επιμονή του να καταγράψει με απόλυτη ακρίβεια το χρόνο των γεγονότων είναι σαφής στον καθορισμό του χρονικού σημείου της έκρηξης του πολέμου, με την εισβολή των Θηβαίων στις Πλαταιές: δέκα τέσσερα έτη μετά την υπογραφή της τριαντάχρονης ειρήνης (μεταξύ Αθηναίων και Πελοποννησίων), τη χρονιά που η Χρυσίς είχε συμπληρώσει σαράντα οκτώ έτη ιερωσύνης στο Άργος, και ο Αινήσιος ήταν έφορος στη Σπάρτη και ο Πυθόδωρος επώνυμος άρχων στην Αθήνα, έξι μήνες μετά τη μάχη της Ποτίδαιας, μόλις άρχιζε η άνοιξη... (2.2.1). Ακολουθώντας τον τρόπο χρονολογικής έκθεσης που χρησιμοποίησε ο Ελλάνικος ο Μυτιληναίος εξιστορεί τα γεγονότα κατά χρονολογική σειρά και όχι κατά θεματικές ενότητες, και μάλιστα χρόνο με χρόνο, διαιρώντας το έτος σε θέρος (8 μήνες στρατιωτικών επιχειρήσεων) και χειμώνα (4 μήνες που το κύριο σώμα των αντιπάλων στρατευμάτων αποσύρεται στις βάσεις του): «γέγραπται δὲ ἑξῆς ὡς ἕκαστα ἐγίγνετο κατὰ θέρος καὶ χειμῶνα» (2.1).

 

3. α) χρήματα

Το κράτος δεν έχει χρήματα για την αναστήλωση των μνημείων.

         μάχη

Η μάχη του Μαραθώνα ήταν καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξη του δυτικού κόσμου.

         θόρυβος

Απαγορεύονται οι θόρυβοι κατά τις ώρες κοινής ησυχίας.

         κύκλος

Ο γάμος τους θα γίνει σε στενό οικογενειακό κύκλο.

         τροπή

Εξαιτίας της παρέμβασής του η υπόθεση πήρε άσχημη τροπή.

 

   β) 1. νικητὴς - ε) πρόσωπο που ενεργεί

       2. διαφθορὰ - α) ενέργεια ή κατάσταση

       3. ἔμπρησις - α) ενέργεια ή κατάσταση

        4. βέλος - β) όργανο ή μέσο ενέργειας

       5. καῦμα - δ) αποτέλεσμα ενέργειας