ΘΕΜΑ 165ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, 74, 1-3

ΘΕΜΑ 165ο: Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 3, 74, 1-3

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

 

     Διαλιπούσης δ᾽ ἡμέρας μάχη αὖθις γίγνεται καὶ νικᾷ ὁ δῆμος χωρίων τε ἰσχύι καὶ πλήθει προύχων· αἵ τε γυναῖκες αὐτοῖς τολμηρῶς ξυνεπελάβοντο βάλλουσαι ἀπὸ τῶν οἰκιῶν τῷ κεράμῳ καὶ παρὰ φύσιν ὑπομένουσαι τὸν θόρυβον. Γενομένης δὲ τῆς τροπῆς περὶ δείλην ὀψίαν, δείσαντες οἱ ὀλίγοι μὴ αὐτοβοεὶ ὁ δῆμος τοῦ τε νεωρίου κρατήσειεν ἐπελθὼν καὶ σφᾶς διαφθείρειεν, ἐμπιπρᾶσι τὰς οἰκίας τὰς ἐν κύκλῳ τῆς ἀγορᾶς καὶ τὰς ξυνοικίας, ὅπως μὴ ᾖ ἔφοδος, φειδόμενοι οὔτε οἰκείας οὔτε ἀλλοτρίας, ὥστε καὶ χρήματα πολλὰ ἐμπόρων κατεκαύθη καὶ ἡ πόλις ἐκινδύνευσε πᾶσα διαφθαρῆναι, εἰ ἄνεμος ἐπεγένετο τῇ φλογὶ ἐπίφορος ἐς αὐτήν. Καὶ οἱ μὲν παυσάμενοι τῆς μάχης ὡς ἑκάτεροι ἡσυχάσαντες τὴν νύκτα ἐν φυλακῇ ἦσαν· καὶ ἡ Κορινθία ναῦς τοῦ δήμου κεκρατηκότος ὑπεξανήγετο, καὶ τῶν ἐπικούρων οἱ πολλοὶ ἐς τὴν ἤπειρον λαθόντες διεκομίσθησαν. 

 

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.  Να μεταφραστεί το τμήμα: Γενομένης δὲ τῆς τροπῆς...ἐν φυλακῇ ἦσαν.

 Μονάδες 30

2. Πώς ορίζεται η υπεύθυνη συμπεριφορά του πολίτη, κατά τον Θουκυδίδη.

Μονάδες 10

 

3. α) Να σχηματίσετε για καθεμία από τις λέξεις της Α΄ στήλης ένα παράγωγο επίθετο (Γ΄ στήλη) της αρχαίας ελληνικής γλώσσας με την κατάληξη που δίνεται στη Β΄ στήλη.

Α΄ ΣΤΗΛΗ	Β΄ ΣΤΗΛΗ	Γ΄ ΣΤΗΛΗ
λέξεις	κατάληξη	παράγωγο επίθετο
ἀγορὰ	-αῖος
δῆμος	-ιος
ἰσχὺς	-ρὸς
ἡμέρα	-ιος
θόρυβος	-ώδης

Μονάδες 5

   β) ελλιπής, ακαταμάχητος, πληθωρισμός, έγκαυμα, εφόδια: Να συνδέσετε τις παραπάνω λέξεις της νέας ελληνικής γλώσσας με τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες έχουν ετυμολογική συγγένεια.

Μονάδες 5

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. Κι όταν έγινε υποχώρηση αργά το απόγευμα, επειδή οι ολιγαρχικοί φοβήθηκαν μήπως με τον πρώτο αλαλαγμό οι δημοκρατικοί, αφού επιτεθούν, κυριεύσουν τον ναύσταθμο και τους σκοτώσουν, πυρπολούν τα σπίτια που ήταν γύρω από την αγορά και τα σπίτια με πολλά διαμερίσματα, για να μην υπάρχει δρόμος, χωρίς να λυπούνται ούτε δικό τους ούτε ξένο (σπίτι), ώστε και πολλά εμπορεύματα των εμπόρων κατακάηκαν και η πόλη κινδύνευσε ολόκληρη να καταστραφεί, αν φυσούσε άνεμος τη φωτιά με κατεύθυνση προς αυτήν. Κι αυτοί, αφού σταμάτησαν τη μάχη, καθώς και τα δύο στρατόπεδα απείχαν από πολεμικές ενέργειες, τη νύχτα βρίσκονταν σε επιφυλακή.

2. Κατά τον Θουκυδίδη, ο πολίτης έχει χρέος να συμπεριφέρεται υπεύθυνα· μπορεί να χρησιμοποιεί τη λογική και τη σύνεση στις κρίσιμες αποφάσεις και να μην παρασύρεται από δημαγωγικά πυροτεχνήματα και από παρορμήσεις της στιγμής («ὅπερ φιλεῖ ὅμιλος ποιεῖν», 2.65.4). Μπορεί να δείξει μαζί με το ενδιαφέρον για τα προσωπικά του συμφέροντα ενδιαφέρον για το συμφέρον της πόλης («...οἰκείων ἅμα καὶ πολιτικῶν ἐπιμέλεια», 2.40.2) Μέσα στο χάος του εμφυλίου πολέμου μπορεί να δείξει μετριοπάθεια («τὰ μέσα τῶν πολιτῶν») και ανώτερο ήθος («τὸ εὔηθες οὗ τὸ γενναῖον πλεῖστον μετέχει», 3.83.1). Ακόμη και μέσα στη γενική αναλγησία που προκάλεσε η γενική συμφορά του λοιμού, η «λοιμική των σωμάτων και των ψυχών» μερικοί, ελάχιστοι έστω, φέρθηκαν με ανθρωπιά και φιλότιμο και αδιαφορώντας μήπως προσβληθούν από τη φοβερή νόσο («αἰσχύνῃ ἠφείδουν σφῶν αὐτῶν», 2.51.5) τόλμησαν να προσφέρουν ένα ποτήρι νερό σε ετοιμοθάνατους συγγενείς και φίλους.   

3. α) ἀγορὰ: ἀγοραῖος
         δῆμος: δήμιος / δημόσιος
        ἰσχὺς: ἰσχυρὸς
         ἡμέρα: ἡμερήσιος
         θόρυβος: θορυβώδης

    β) ελλιπής: διαλιπούσης
         ακαταμάχητος: μάχη
         πληθωρισμός: πλήθει
         έγκαυμα: κατεκαύθη
         εφόδια: ἔφοδος