Η αληθινή Ελλάδα

Κώστας Βάρναλης (1884-1974)

 

Η αληθινή Ελλάδα

— Ξένε, σε πληγώνει το μεγάλο φως,  

οι σοφοί προγόν’, οι στίχοι της Σαπφώς, 

πατριδολογάδες ρήτορες γαλιάντροι,  

στρατηγοί αλογάδες και Μεγαλεξάντροι;

— Μάιδε αρχοντολόγια, «λεύτερα» και «θεία» 

και παπαδοσόγια με Ψευτοπυθία,  

μάιδε κι οι θεοί σου με τα παιδικά τους, 

οι Εφιάλτες γιοι σου, π’ όλα ’ναι δικά τους.

Ο λαός σου μόνον, πάντα μαχητής,  

πρόγονος προγόνων και τονε πατείς. 

Τούτος είν’ Ελλάδες σ’ όλους τους αιώνες, 

τούτος Ιλιάδες, τούτος Μαραθώνες.

 

Θύτες σου και δούλοι πάντα θέμελό σου, 

με το μεροδούλι σταίνουν το είδωλό σου.

Κι όταν σε λερώνουν ξέν’ ή ντόπιοι θύτες, 

ποιός σε λευτερώνει; Δούλοι σου και θύτες.

 

Η γλωσσική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης (θέμα 6558)

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Α' ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ

Κείμενο 
 

Η γλωσσική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης

   Από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όλες σχεδόν οι διεθνείς συνδιασκέψεις που είχαν ως θέμα τη συνεργασία των ευρωπαϊκών λαών και τη σχέση της με τις γλώσσες καταλήγουν σε παρόμοια συμπεράσματα. Από αυτά διαπιστώνεται πως η γλωσσική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σαφής: καλλιέργεια όλων των ευρωπαϊκών γλωσσών και ανάπτυξη των δυνατοτήτων και των ευκαιριών για την εκμάθηση από τους ευρωπαίους πολίτες δύο και περισσότερων ξένων γλωσσών. 

          Η διακηρυγμένη λοιπόν πολιτική είναι σαφής· η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική. Παρά την έναρξη της υλοποίησης πολλών αποφάσεων της προηγούμενης δεκαετίας σχετικά με τη διδασκαλία των ξένων γλωσσών, υπάρχει στην Ευρώπη φοβία των περισσότερων λαών για συρρίκνωση ή «αλλοίωση» των γλωσσών τους από την επικυριαρχία της αγγλοαμερικανικής, φοβία η οποία δημιουργεί κάποια επιθετικότητα απέναντι στις άλλες γλώσσες. 

         Ποια είναι λοιπόν σήμερα η κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με το θέμα της γλωσσικής πολιτικής; Σήμερα υπάρχει μια πολιτική από μέρους όλων των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για διατήρηση, καλλιέργεια και προστασία των εθνικών τους γλωσσών. Ωστόσο, από μέρους των ισχυρών οικονομικά και γλωσσικά χωρών υπάρχει μια τάση για επιβολή των γλωσσών τους ως γλωσσών κοινής επικοινωνίας μέσα στην Ευρώπη. Και τέλος, υπάρχει μια πολιτική, η οποία εκφράζεται θεωρητικά και πρακτικά από τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προαγωγή και την καλλιέργεια των άλλων ευρωπαϊκών γλωσσών. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης παίζουν τον ρόλο τους, άλλοτε συνειδητά και άλλοτε όχι. 

   Από την κατάσταση που παρουσιάζουν τα ευρωπαϊκά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης δεν φαίνεται να αντιπροσωπεύονται ισότιμα οι γλώσσες. Υποβαθμίζεται μάλιστα υπερβολικά η επίσημα διακηρυγμένη γλωσσική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης φαίνεται να ακολουθούν τη φυσική πάλη των γλωσσών, από την οποία νικήτρια αποδεικνύεται η γλώσσα του ισχυρότερου οικονομικά και πολιτιστικά έθνους. Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά στα Μέσα της έντυπης δημοσιογραφίας, αυτά εμμένουν στη χρήση της εθνικής γλώσσας της χώρας στην οποία εκδίδονται, αφού κατά κύριο λόγο απευθύνονται σε κοινό της χώρας τους. Κάποια έντυπα που απευθύνονται σε κοινό έξω από τα σύνορα της χώρας τους και η θεματολογία τους είναι διεθνούς ενδιαφέροντος χρησιμοποιούν κυρίως την αγγλική και δευτερευόντως τη γαλλική γλώσσα ή και τη γερμανική. Οι σελίδες οι αφιερωμένες στην εκμάθηση και καλλιέργεια άλλων ευρωπαϊκών γλωσσών είναι σχεδόν ανύπαρκτες.

 

Σ. Χατζησαββίδης (1999). Ελληνική γλώσσα και δημοσιογραφικός λόγος. Θεωρητικές και ερευνητικές προσεγγίσεις, 85-94. Αθήνα: Gutenberg (διασκευή).

ΘΕΜΑΤΑ

 

Α1. (Μονάδες 15)

 

Α1. Βασιζόμενοι στο κείμενο, να χαρακτηρίσετε με Σωστό ή Λάθος τις ακόλουθες προτάσεις: 

1. Στους στόχους της γλωσσικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντάσσεται η καλλιέργεια όλων των γλωσσών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2. Οι κυβερνήσεις των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν προστατεύουν τις εθνικές τους γλώσσες.

3. Οι ισχυρές οικονομικά και γλωσσικά χώρες δεν προσπαθούν να επιβάλουν τις γλώσσες τους ως γλώσσες κοινής επικοινωνίας.

4. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης φαίνεται να ακολουθούν τη φυσική πάλη των γλωσσών.

5. Κάποια έντυπα που απευθύνονται σε κοινό έξω από τα σύνορα της χώρας τους και η θεματολογία τους είναι διεθνούς ενδιαφέροντος χρησιμοποιούν κυρίως τη γερμανική.

 

(μονάδες 15)

 

Α2. (Μονάδες 10)

 

Α2. Να γράψετε έναν πλαγιότιτλο για την τελευταία παράγραφο (Από την κατάσταση ... ανύπαρκτες) του κειμένου.

 

(μονάδες 10)

 

Β1. (Μονάδες 10)

 

Β1. Να δημιουργήσετε μία πρόταση για καθεμιά από τις λέξεις του κειμένου με την έντονη γραφή: σαφής, γλωσσών, διδασκαλία, ισχυρών, καλλιέργεια.

 

(μονάδες 10)

Β2. (Μονάδες 15)

Β2. Να επισημάνετε στην παρακάτω πρόταση του κειμένου τρεις λέξεις που χρησιμοποιούνται μεταφορικά / συνυποδηλωτικά:

 

«Υπάρχει στην Ευρώπη φοβία των περισσότερων λαών για συρρίκνωση ή "αλλοίωση" των γλωσσών τους από την επικυριαρχία της αγγλοαμερικανικής».

(μονάδες 15)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1. 1. Σωστό

      2. Λάθος

       3. Λάθος

       4. Σωστό

      5. Λάθος

 

Α2. Τελευταία παράγραφος: Στα μέσα μαζικής ενημέρωσης κυριαρχεί η χρήση των γλωσσών των δυνατών κρατών - μελών της Ευρώπης.

Β1. σαφής

Ο αρμόδιος υπάλληλος μας έδωσε μία σαφή απάντηση. 

      γλωσσών

Η γνώση ξένων γλωσσών θεωρείται απαραίτητο προσόν.

      διδασκαλία

Έχουν μειωθεί οι ώρες διδασκαλίας των καλλιτεχνικών μαθημάτων.

      ισχυρών

Απαγορεύτηκε ο απόπλους όλων των πλοίων εξαιτίας των ισχυρών ανέμων.

      καλλιέργεια

Οι αγρότες στρέφονται ολοένα και περισσότερο προς τις εναλλακτικές καλλιέργειες.

 

Β2. Χρησιμοποιούνται μεταφορικά / συνυποδηλωτικά:
συρρίκνωση / "αλλοίωση" / επικυριαρχία

ΘΕΜΑ 239ο: Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 2, 2, 20-23

ΘΕΜΑ 239ο: Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 2, 2, 20-23

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

   Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐκ ἔφασαν πόλιν Ἑλληνίδα ἀνδραποδιεῖν μέγα ἀγαθὸν εἰργασμένην ἐν τοῖς μεγίστοις κινδύνοις γενομένοις τῇ Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἐποιοῦντο εἰρήνην ἐφ’ ᾧ τά τε μακρὰ τείχη καὶ τὸν Πειραιᾶ καθελόντας καὶ τὰς ναῦς πλὴν δώδεκα παραδόντας καὶ τοὺς φυγάδας καθέντας τὸν αὐτὸν ἐχθρὸν καὶ φίλον νομίζοντας Λακεδαιμονίοις ἕπεσθαι καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ὅποι ἂν ἡγῶνται. Θηραμένης δὲ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ πρέσβεις ἐπανέφερον ταῦτα εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἰσιόντας δ’ αὐτοὺς ὄχλος περιεχεῖτο πολύς, φοβούμενοι μὴ ἄπρακτοι ἥκοιεν· οὐ γὰρ ἔτι ἐνεχώρει μέλλειν διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἀπολλυμένων τῷ λιμῷ. Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἀπήγγελλον οἱ πρέσβεις ἐφ’ οἷς οἱ Λακεδαιμόνιοι ποιοῖντο τὴν εἰρήνην· προηγόρει δὲ αὐτῶν Θηραμένης, λέγων ὡς χρὴ πείθεσθαι Λακεδαιμονίοις καὶ τὰ τείχη περιαιρεῖν. Ἀντειπόντων δέ τινων αὐτῷ, πολὺ δὲ πλειόνων συνεπαινεσάντων, ἔδοξε δέχεσθαι τὴν εἰρήνην. Μετὰ δὲ ταῦτα Λύσανδρός τε κατέπλει εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ οἱ φυγάδες κατῇσαν καὶ τὰ τείχη κατέσκαπτον ὑπ’ αὐλητρίδων πολλῇ προθυμίᾳ, νομίζοντες ἐκείνην τὴν ἡμέραν τῇ Ἑλλάδι ἄρχειν τῆς ἐλευθερίας.

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ...ἄρχειν τῆς ἐλευθερίας.

Μονάδες 30

 

2. Σε ποιες κατηορίες κατατάσσονται τα έργα του Ξενοφώντα; Να γράψετε δύο τίτλους έργων από κάθε κατηγορία.

Μονάδες 10

3. α) Να συνδέσετε κάθε ρήμα της Α΄ στήλης με το συνώνυμό του στη Β΄ στήλη. Δύο λέξεις της Β΄ στήλης περισσεύουν.

Α΄ ΣΤΗΛΗ	Β΄ ΣΤΗΛΗ
1. ἀνδραποδίζω	α) ἐλευθερῶ
2. φημὶ	β) δεῖ
3. νομίζω	γ) οἴομαι
4. φοβοῦμαι	δ) δουλῶ
5. χρὴ	ε) φάσκω
	στ) δέδοικα
	ζ) ἄγω

Μονάδες 5

β) εἰργασμένην: Να γράψετε πέντε ομόρριζες λέξεις, απλές ή σύνθετες, της αρχαίας ή της νέας ελληνικής γλώσσας.

Μονάδες 5

 

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 

 

1. Την επόμενη ημέρα οι πρέσβεις ανέφεραν με ποιους όρους οι Λακεδαιμόνιοι θα έκαναν ειρήνη. Μιλούσε εξ ονόματος αυτών ο Θηραμένης, λέγοντας ότι πρέπει να υπακούσουν στους Λακεδαιμόνιους και να γκρεμίσουν τα τείχη. Αφού μερικοί από αυτούς διαφώνησαν, πολύ περισσότεροι όμως τον επιδοκίμασαν, αποφασίστηκε να δεχτούν την ειρήνη. Μετά από αυτά ο Λύσανδρος κατέπλευσε στον Πειραιά και οι εξόριστοι επέστρεψαν στην πατρίδα και, ενώ αυλητρίδες έπαιζαν τον αυλό, γκρέμιζαν τα τείχη με μεγάλη προθυμία, επειδή νόμιζαν ότι εκείνη η ημέρα έκανε την αρχή για την ελευθερία στην Ελλάδα.

 

2. Τα έργα του Ξενοφώντα κατατάσσονται στις εξής κατηγορίες: Ιστορικά (Κύρου Ἀνάβασις, Ἑλληνικά), Σωκρατικά (Ἀπολογία Σωκράτους, Ἀπομνημονεύματα Σωκράτους) και Διδακτικά (Περί ἱππικῆς, Ἱππαρχικός).

3. α) 1. ἀνδραποδίζω - δ) δουλῶ
         2. φημὶ - ε) φάσκω
         3. νομίζω - γ) οἴομαι
         4. φοβοῦμαι - στ) δέδοικα
         5. χρὴ - β) δεῖ

β) εἰργασμένην: επεξεργασία / εργολάβος / ανεργία / συνεργασία / εργαστήριο.